Пресс-релиз. 15.09.2011. Русский

Для удобства пользователей и конкурирования с FaceBook сотрудники социальной сети VK (международное название ВКонтакте *) в феврале 2008 года сделали возможность локализовать сайт. Сначала сеть была переведена на украинский язык. В дальнейшем количество языков возростало. Начались переводы и на татарский язык. Он нужен для того, чтобы татарским пользователям было удобнее общаться между собой и пользоваться сайтом.

Перевод сети VK состоял из 2 этапов. Татаризацию начал Гаяр Максуди. Была создана группа для переводчиков. Сначала специальный интерфейс для переводчиков отсутствовал, фразы для перевода сгруппировывались и публиковались в темах группы. Участники группы переводили выложенный текст. Практически каждый вариант перевода участники обсуждали, указывали на ошибки и т. д. Таким образом выбирались варианты, которые подходят больше всего, звучат более красиво. Тогда еще на сайте использовалась кодировка, которая не полностью поддерживала татарские буквы. Некоторые участники заменяли эти буквы на специальный код. Готовые переводы отправлялись сотруднику ВКонтакте и устанавливались на сайт. Этим сотрудником был Алексей Богатов. Самыми активными участниками были Гаяр Максуди, Альберт Ахатов, Эмиль Туктаров, Эльвира Гайфутдинова, Гульназ Сафина, Лилия Шайдуллина, Дамир Гимаев, Азат Гатиятов и еще несколько человек. Такие переводы длились не долго.

Второй этап во второй половине 2009 года начала Гульназ Сафина. В это время уже был создан специальный интерфейс для переводчиков. Для перевода необходимо просто выбрать фразу и ввести перевод. После Гульназа доступ к этому интерфейсу перевода получили Лилия Шайдуллина и Ильмир Салих. А потом присоединились еще несколько человек, в том числе и я. В то время татарский интерфейс можно было установить только вводом специального кода в адресную строку браузера. То есть татарский интерфейс уже был, но не работал официально. В начале 2011 года сотрудники ВКонтакте, работающие с локализациями, назначили меня координатором татарского интерфейса (координатор контролирует деятельность других переводчиков и может смотреть статистику переводов) и включили его официально. Теперь каждый может установить татарский интерфейс из страницы настроек (“Мои настройки”) или нажав на ссылку с языком из нижней части любой другой страницы и выбрав пункт “Татарча” из списка языков, количество которых уже около 70.

В то же время мы продолжали набирать переводчиков. Многие помогали только первые несколько дней, а потом перестали переводить. До конца дошли только некоторые.

Переводы завершились 31 августа. Всего было сделано 14334 переводов и изменений. Однако это не значит, что работы больше нет. VK – динамический сайт, постоянно что-нибудь меняется, появляются новые функции, уже имеющиеся обновляются, улучшаются. В результате переведенные фразы тоже меняются, и приходится заново переводить. Также в наших переводах могут быть и ошибки. Мы исправляем их, как только находим (каждый может оставлять сообщения об ошибках в нашей группе). Ошибки возникают потому, что большинство переводчиков обычные студенты, и среди нас нет лингвистов. Также сказывается то, что в нашем языке нет общепринятых юридических, технических и других терминов. Разные переводчики используют для одного и того же термина разные слова. Думаем, в будущем эти недостатки будут исправлены. К тому же, мы использовали вместо сложных терминов более понятные слова, переводили не слово-в-слово, а пытались найти более подходящее слово или выражение.

Хотим также отметить, что все переводчики — просто энтузиасты. Нам за это не платят. Мы работаем на благо нации.

Переводчики, активно участвовавшие во втором этапемя и фамилия, кол-во переводов, в процентах):

Рустем Хайруллин 3843 26,81%
Абу Умар (Ренас Рахимов) 2849 19,88%
Ильмир Салих 2630 18,35%
Лилия Шайдуллина 1778 12,4%
Alsu GreyFurt 1621 11,31%
Гульназ Сафина 613 4,28%
Раил Гатауллин 274 1,91%
Диас Ханнанов 230 1,6%
Рашат Якупов 155 1,08%

Группа переводчиков: http://vk.com/vktatar

* - Международная версия ВКонтакте находится по адресу http://vk.com. Но и по адресу http://vkontakte.ru, и на международной версии расположен один и тот же сайт. Различии очень мало: в международной версии отсутствуют реклама и нижний блок ссылок (“о сайте”, “блог”, “правила сайта”, “техническая помощьи т. д.).

Рустем Хайруллин, координатор татарского интерфейса VK (ВКонтакте) (выступление подготовлено при информационной поддержке Лилии Шайдуллиной и Ильмира  Салих).

Пресс-релиз. 15.09.2011. Татарча

VK (ВКонтакте тәкъдим иткән халыкара исем *) социаль челтәре FaceBook белән тигез дәрәҗәдә конкурентлык алып бару максатыннан һәм кулланучыларга уңайлы булсын өчен 2008 елның февралендә локализация ясау мөмкинлеген булдырды. Иң беренчеләрдән булып сайт украин теленә тәрҗемә ителде. Шуннан соң сайттагы телләр саны арта барды. Шул исәптән татар телендә интерфейс булдыру өстендә дә эш башланды. Ул татар кулланучыларына сайттан файдалану һәм туган телдә аралашу уңайлы булсын өчен кирәк иде.

VK челтәрен тәрҗемә итү 2 этаптан торды. Татарчалаштыруны Гаяр Максуди исемле кеше башлап җибәрде. Тәрҗемә итү өчен челтәрдә төркем булдырылды. Башта тәрҗемәләр өчен махсус интерфейс юк иде, тәрҗемә ителергә тиешле гыйбарәләр, бүлекләргә бүленеп, төркемгә темалар ясап куела барылды. Шул текстны төркем катнашучылары тәрҗемә итеп торды. Һәр тәрҗемә варианты буенча да барлык катнашучылар үз тәкъдимнәрен калдырдылар, ошамаган җирләрен әйттеләр. Шул рәвешле матуррак яңгыраучы, күбрәк туры килүче вариант сайланды. Ул вакытта татар хәрефләре сайтта кулланылучы кодировкага туры килми иде. Шуңа күрә аерым катнашучылар ул хәрефләрне махсус кодларга алмаштырып тордылар. Әзер тәрҗемәләр ВКонтакте хезмәткәренә җибәрелеп, сайтка урнаштырылып торды. Әлеге хезмәткәрнең исеме – Алексей Богатов. Иң актив катнашучылар Гаяр Максуди, Альберт Әхәтов, Эмиль Туктаров, Эльвира Гәйфетдинова, Гөлназ Сафина, Лилия Шәйдуллина, Дамир Гимаев, Азат Гатиятов һәм тагын берничә кеше булды. Бу рәвешле тәрҗемә итү озак бармады, тукталды.

Икенче этапны 2009 елның икенче яртысында Гөлназ Сафина башлап җибәрде. Ул вакытка инде тәрҗемәчеләр өчен махсус интерфейс булдырылган иде. Анда тәрҗемә ителмәгән гыйбарәне сайлап, кирәкле текстны гына кертәсе. Тәрҗемә интерфейсына керү мөмкинлеген Гөлназдан соң Лилия Шәйдуллина һәм Илмир Салих алдылар. Аннан соң тагын берничә кеше, шул исәптән мин дә кушылдык. Ул вакыта татар телен бары тик браузердагы адрес кертү юлына махсус код куеп кына урнаштырып була иде. Ягъни татар теле бар, тик рәсми рәвештә эшләми иде. 2011 ел башында мине тәрҗемәләрдә актив катнашканга, ВКонтактеның локализация буенча эшләүче хезмәткәрләре татар теле координаторы итеп билгеләп куйдылар (координатор барлык тәрҗемәчеләр эшчәнлеген контрольдә тота һәм тәрҗемә статистикасын карый ала) һәм татар телен рәсми рәвештә кабыздылар. Интерфейсны татарчага һәркем көйләүләр битеннән (“Мои настройки”) яисә теләсә кайсы биттән иң аскы юлдагы тел исеменә басып, 70ләп тел арасыннан “Татарча” пунктын сайлап күчерү мөмкинлеге алды.

Бер үк вакытта без яңа тәрҗемәчеләр эзләү белән дә мәшгуль булдык. Чөнки күпчелек кеше беренче атнада гына бераз ярдәм итә дә, аннан керми башлый, бирелә. Ахырга кадәр бик азыбыз гына барып җитте.

Тәрҗемә итү августның соңгы көнендә төгәлләнде. Барлыгы 14334 тәрҗемә ясалды һәм үзгәреш кертелде. Ләкин бу әле безнең эш бетте дигән сүз түгел. Чөнки VK – динамик сайт, анда гел ни дә булса үзгәреп тора, яңа функцияләр барлыкка килә, элеккеләре яңартыла, яхшыртыла. Нәтиҗәдә интерфейс гыйбарәләре дә үзгәреш кичерә һәм тәрҗемәчеләр өчен яңа эш барлыкка килә. Шулай ук безнең тәрҗемәләрдә хаталар да булырга мөмкин. Аларны тапкач, төзәтеп барабыз (һәркем хаталар турында безнең төркемебездә хәбәр калдыра ала). Хаталар булуның сәбәпләре берничә: тәрҗемәчеләрнең күпчелеге – студентлар яки яңа гына укуларын тәмамлаган кешеләр, арабызда тел белгечләре юк. Шулай ук телебездә гомум кабул ителгән техник, юридик һәм башка терминнар да юк. Бу да төрле авырлыклар китереп чыгара. Мисалга, берникадәр вакыт мәзәк итеп "ыспам" дигән язуларны да очратырга була иде. Төрле тәрҗемәче бер үк терминнар өчен төрле тәрҗемәләр куллана. Киләчәктә бу кимчелекләр бетәр дип уйлыйбыз. Моннан тыш, без авыр аңлаешлы сүзләр һәм терминнар урынына башка, җиңелрәк сүзләр кулланырга, турыдан-туры "калька" тәрҗемә ясамыйча, мәгънә буенча ничек уңайлырак, отышлырак килеп чыга, шулай язарга тырыштык.

Боларга өстәп тагын шуны әйтергә телим: барлык тәрҗемәчеләр дә энтузиастлар гына. Безгә моның өчен түләмиләр. Без милләтебезгә файда булсын өчен эшлибез.

Икенче этапта актив катнашкан тәрҗемәчеләр (исем фамилия, тәрҗемәләр саны, процентларда):

Рөстәм Хәйруллин 3843 26,81%
Абу Умар (Ренас Рәхимов) 2849 19,88%
Илмир Салих 2630 18,35%
Лилия Шәйдуллина 1778 12,4%
Alsu GreyFurt 1621 11,31%
Гөлназ Сафина 613 4,28%
Раил Гатауллин 274 1,91%
Диас Ханнанов 230 1,6%
Рашат Якупов 155 1,08%

Тәрҗемәчеләрнең төркеме: http://vk.com/vktatar

* - ВКонтактеның халыкара вариантына http://vk.com адресы буенча кереп була. Ләкин http://vkontakte.ru буенча да, халыкара адреста да бер үк сайт урнашкан. Аермасы бик аз: халыкара вариантта реклама һәм һәр бит астында урнашкан сылтамалар блогы (“сайт турында”, “блог”, “кагыйдәләр”, “техник ярдәм” һ.б.) юк.

Рөстәм Хәйруллин, VK (ВКонтакте) челтәрендә татар интерфейсы координаторы (чыгыш Лилия Шәйдуллина һәм Илмир Салих мәгълүматлары ярдәмендә әзерләнде).