К основному контенту

Болгар? Керәшен? Башкорт? Юк, татар!

"Безнең гәҗит"тә Илфак Шиһаповның шәп кенә язмасы басылды бит әле. Шуннан өзекләр китереп үтәм.

Болгарлар турында:

1944 елны ук, татарларның тамырын кисү өчен чыгарылган карарга нигезләнеп, безнең кайбер галимнәр дә болгар-татар теориясен нык яклады. Заманалар үзгәреп, безнең Алтын Урда татарлары варислары икәнебезне әйтергә ярый башлагач та, алар ул теориядән ваз кичә алмадылар, чөнки, алай иткәндә, аларның гомер буе ялганга эшләп, фәнни дәрәҗәләр алганы, буш китаплар язганы исбатланачак бит. Чынлап та, заманында Идел буенда болгарлар яшәгән. Ләкин... Бүген кайбер Казан галимнәреннән башка барлык тарихчылар һәм тел белгечләре дә Идел буе болгарлары теленең дә­вамчысы бүгенге чуаш теле икәнен таный. Шулай ук бүгенге Болгар хәрәбәләренең дә XIV гасырда Алтын Урда татарлары тарафыннан төзелгәне билгеле. Ә XVIII – XIX гасырларда, татар зыялылары арасында әл-Болгари тәхәллүсе табылу ул бары тик үзәге Болгар шәһәре булган Болгар олысына мөнәсәбәтне генә аңлата. Багдади, Хәрәзми, Сараи тәхәллүсләренә карап, берәү дә багдадлы, хәрәземле, сарайлы дигән милләтләр уйлап чыгармый ич. Татарлар арасында ниндидер мифик болгарларга барып тоташкан шәҗәрәләр дә юк. Телебез дә дала теле, кыпчак теле безнең. "“Татар” ул – безгә урыслар тарафыннан тагылган кушамат кына", – диючеләргә дә шуны әйтәсе килә: архивларда татарларның үзләрен нәкъ менә татар, телләрен – татар теле дип атавын теркәгән, XVI – XIX гасырларга караган йөзләрчә-меңнәрчә документ саклана. Әлбәттә, ниндидер провакаторлар халыкны алдап йөрмәсен өчен аларны җыеп бастырырга кирәк тә бит...

Керәшеннәр турында:

Татарлар санын азайтуга юнәлтелгән чаралардан тагын керәшен татарларын аеру гамәлен искә алырга кирәк. Бүген әллә ниткән әкиятчеләр, керәшеннәрнең мең елдан артык христиан динендә булуы, аларның, гомумән, аерым телле аерым халык булуы турында уйдырмалар тараталар. Интернетта аларга икенче яктан Мөхәммәттән дә изгерәк булырга омтылган кемсәләр “Татар ул мөселман гына булырга тиеш” дигән гыйбарә белән кушылалар. Дин белән милләтне бутау – гап-гади ахмаклык ул. Ә керәшен татарлары тарихына килсәк, теләгән кеше архивлардагы ревизия материаллары, дини идарәләр эшләре һәм җир биләмәләре теркәү документлары нигезендә һәр керәшен авылының диярлек кайчан нигезләнүе, кайчан чукындырылуы турында мәгълүмат таба ала. Алай гына да түгел, күпчелек керәшеннең XVIII гасырда да әле ике исем – рус һәм татар исемнәре белән йөрүе дә билгеле.

Татарлар тарихында “каткан” тарихчыларның теорияләрен җимерә торган бер нәрсә бар: ул да булса – әле XVI – XVII гасырларда да татар халкының бер өлешенең мөселман булмавы, ата-бабалары динен тотуы. Монысы күбрәк Нугай Урдасы белән бәйле татарларга хас күренеш. Шуңа да бүген дә “иске керәшеннәр” дип аталып йөрүче төркемнең “Безнең бабайлар ислам динендә булмаган” диюләрендә хаклык бар. Ләкин бит бу һич кенә дә алар татар булмаган дигән сүз түгел. Христиан динендәге татарларның XVIII – XIX гасырларда үзләрен татар, телләрен татар теле дип атаулары теркәлгән документлар Татарстан милли архивында шактый күп. Болар барысы да басылып дөнья күрсә, күп сораулар төшеп калыр иде. Юкса, әнә, кайберәүләр Алексеевск районындагы Кр. Баран авылында керәшен татарлары яшәвен нигез итеп, “Керәшеннәр – бәрәнҗәр кабиләсе ул” дип сөйләнеп йөри башлады. Кр. Баран (элекке исеме - Балчыклы) авылына XVII гасырда Зөя өязе һәм Арча юлында яшәгән йомышлы татарлар нигез салганы, аларның шул ук XVII гасырда чукындырылуы турында архив документлары бар. Ә легендар бәрәнҗәрләр исә X гасырда ук, әле болгар кабиләләренең күпчелеге Тәңрегә табынганда ук мөселман булган. Монысын ибн Фадланны игътибар белән укучылар белә булыр.

Башкортлар турында:

Башкорт мәсьәләсе белән дә шул ук хәл. Әнә, Ә. Әсфәндияров инде Минзәлә төбәге татарларының да кайчандыр башкорт булуын “исбатлап”, китап чыгарды. Чынлап та, бишенче (1795) ревизиядә ул төбәктәге шактый халык “башкорт” дип теркәлгән. Ләкин Әсфәндияровлар уттан курыккандай курыккан 2 һәм 3 нче (1747 – 1762 елгы) ревизия документларында Казан–Уфа–Оренбург арасында барлыгы 7 башкорт авылы һәм меңләп татар авылы теркәлгән. Алай гына да түгел, Казан, Мәскәү, Самара, Оренбург архивларында Ык буйлары һәм аннан көнчыгыштарак урнашкан “асаба” “башкортларның”, нигездә, Казан тирәсеннән (Арча, Җөри, Нугай юллары) күченеп, патшадан җиргә хокук алган татарлар икәнен исбатлаучы документлар бар. “Башкорт” кабиләләренең XVI гасырда “үз ирке” белән урыс дәүләтенә кушылуы теориясен тар-мар итә торган, Зәки Вәлидинең типтәр (шул ук татар) икәнен исбат итә торган грамоталар да табылды һәм табылып тора. Ә телләре аерымрак Урал аръягы һәм көньяк-көнчыгыш “башкортлар”ның Нугай Урдасы татарлары икәне – җиңел исбатлана торган нәрсә.

Комментарии

Популярные сообщения из этого блога

Россия объявила войну Интернету

Сегодня, 21 июня 2013 года, Россия объявила войну великому Интернету. "Антипиратский" закон принят окончательно. С 1 августа любой человек, не только опубликовавший чужое произведение (видео, кино и прочее), не имея на это прав (договора), но и ЗАПОСТИВШИЙ ССЫЛКУ на скачивание такого материала (который загружен другим пользователем), будет отвечать по закону.

«…лицо, предоставляющее возможность размещения материала или информации, необходимой для его получения с использованием информационно-телекоммуникационной сети, лицо, предоставляющее возможность доступа к материалу в этой сети, — информационный посредник — несёт ответственность за нарушение интеллектуальных прав в информационно-телекоммуникационной сети на общих основаниях, предусмотренных настоящим Кодексом, при наличии вины».

«Видимо, по мысли законодателей, перед размещением какой-либо ссылки где угодно — например, в комментариях в социальной сети — любому человеку надо заручиться согласием всех возможных правообладате…

Обозначения качества фильмов и требования

Обозначения качества

Плохое качество:

Cam-Rip (CAM)
Самое низкое качество. Фильм записывают камерой с экрана. Качество звука бывает разное, возможны разные помехи.
Также этот термин можно использовать при обозначении неофициальных записей (снятых на камеру любого качества) концертов, спектаклей и т.п.

Среднее качество, толко для ознакомления:

Workprint (WP)
Так называемая "Бета-версия" фильма. Обычно выходит в формате VCD и намного раньше до начала показа в кинотеатрах мира. Это предварительная версия фильма. Из-за этого можно ожидать всё. От супер качества до полного отстоя. Часто отсутствуют некоторые сцены. Однако может быть и такое, что есть все сцены, а потом их вырежут... Узнать такие версии можно по таймеру вверху или внизу экрана - он нужен для последующего монтажа.

Screener (SCR)
Используется профессиональная видеокассета для прессы. Качество изображения сравнимо с очень хорошим VHS. Звук тоже отличный, обычно стерео или Dolby Surround.

DVD Screener (DVDSCR)
Используе…

Претензия к магазину «DNS»: кому-нибудь может пригодиться.

Управляющему магазина «DNS» по адресу ул. Баумана, 68 от ФИО индекс, почтовый адрес Тел.: номер телефона

ПРЕТЕНЗИЯ
20 августа 2010 года я приобрел в магизине «DNS» по адресу ул. Баумана, 68 ноутбук Acer Aspire 5741G-333G25Mi серийный номер такой-то, что подтверждается фискальным кассовым чеком и товарным чеком от 20 августа 2010 г. На ноутбук был установлен гарантийный срок продолжительностью 12 месяцев.
18 сентября2010 г. данный ноутбук перестал включаться, т.е. перестал выполнять свою основную потребительскую функцию. Утверждаю что дефект возник без видимых причин, следовательно, дефект носит заводской характер и возник до момента передачи товара покупателю. Ноутбук ремонтировался в авторизованном сервисном центре R-Style Service (ООО “Эр-Эс Сервис Казань” Юридический адрес: 420107, Казань, ул. Петербургская, д. 50). Ноутбук был передан сервисному центру 20 сентября и получен 21 октября. Был заменен жесткий диск. Проблемы с жестким диском повторно возникли 16 марта 2011 г. В тот же де…